Gebroken harten, wondermooie muziek?

Achter veel bekende klassieke muziek schuilen gepassioneerd liefdesverhalen. We kennen Ludwig van Beethoven om zijn composities, maar wie was de mysterieuze 'Unsterbliche Geliebte' aan wie hij zijn meest gepassioneerde brieven schreef? Deze klassieke muziekstukken zijn niet alleen geschreven met inkt, maar ook met de tranen van onbeantwoorde liefde, geheime affaires en verboden relaties. Duik mee in de klassieke roddelpers en ontdek de intense romances van de grootste genieën ...

1. Beethovens ongeluk in de liefde

Beethovens geluk in de liefde was pover. Hoewel hij keer op keer hopeloos verliefd werd, heeft hij nooit zijn jawoord aan het altaar kunnen geven. De meeste vrouwen op wie hij hartstochtelijk verliefd werd, waren vaak getrouwd of niet van zijn stand. Zo blijkt dat hij regelmatig verliefd werd op zijn leerlingen. Hij maakte zijn muziekstukken extra moeilijk, waardoor extra lessen ingelast moesten worden en hij meer tijd met ze kon doorbrengen. Hij schreef talloze liefdesbrieven, waarvan er eentje uitspringt.

Het grootste vraagstuk uit Beethovens liefdesleven blijft de zoektocht naar zijn ‘Unsterbliche Geliebte’, of zijn ‘onsterfelijke geliefde’. Een geheimzinnige, maar hartstochtelijke brief werd in Beethovens bureau gevonden in 1827. Men weet niet of hij ooit verstuurd werd, aangezien hij de brief zo lang zelf had bijgehouden. Wie was deze mysterieuze vrouw, die Beethoven benoemt als ‘Mijn engel, mijn alles, mijn eigen ik’?

Enkele theorieën wijzen erop dat het gaat om Josephine von Brunswick, een van de zussen waar hij pianoles aan gaf tussen 1805 en 1810. Ze trouwde met de veel oudere graaf Stackelberg. In 1812 werd ze verlaten door haar man, maar ze beviel van een dochter in april 1813. Velen beweren dat Beethoven de vader was. Wat deze theorie echter nog aansterkt, is de naam van Josephines dochter, Minona, het omgekeerde van Anonim…. Josephine lijkt een zeer voor de hand liggende optie, aangezien haar zus, Therese, in haar memoires schreef dat Beethoven en Josephine soulmates waren en ze er goed aan had gedaan als ze met hem getrouwd was geweest. 

Enkele biografen stellen ook Julie Guicciardi als populaire kandidaat. Ook zei was in 1800 een 16-jarige leerling van Beethoven, die een grote bewondering voor hem koesterde. Beethoven verklaarde enkele jaren later zijn liefde voor haar tegen zijn vriend en biograaf Franz Wegeler. Zijn bekende Mondscheinsonate die hij voor haar schreef, toont zijn sympathie voor haar. Tevergeefs trouwde ook Julie met een edelman. Toch is deze theorie niet volledig onweerlegbaar. Sommigen beweren namelijk dat de neef van Josephine von Brunswick deze theorie wilde aanmoedigen omdat hij de aandacht van zijn getrouwde nicht wilde afleiden.

De laatste mogelijkheid is Therese Malfatti. Een leerling waar Beethoven rond 1810 verliefd op zou zijn geweest. Vele speculaties beweren zelfs dat zijn Für Elise voor haar werd gecomponeerd. De naam Elise zou ofwel een van zijn andere studenten zijn, of een gevolg van Beethovens zeer onleesbare handschrift, waardoor men ‘Elise’ las in plaats van ‘Therese’. Hij zou haar ten huwelijk hebben gevraagd, maar werd afgewezen vanwege haar rijke afkomst. 

Op het einde van Ludwig Beethovens leven belandt hij in een depressie door eenzaamheid als gevolg van zijn doofheid. Hij stierf op 56-jarige leeftijd zonder ooit getrouwd te zijn geweest.  

2. Twee componisten, één huwelijk

Een hartenverslinder en een perfectionist: de dynamiek tussen componisten Alma en Gustav Mahler beloofde weinig goeds. Hoewel hun huwelijk succesvol begon, bleek een tragisch einde al snel onvermijdelijk.

Gustav Mahler was een zeer perfectionistische en veeleisende dirigent en componist. Toch brandde diezelfde muzikale passie in de jonge Alma Schindler, die ook haar eigen composities creëerde. Haar allereerste liefde, muzikant Alexander von Zemlinsky, prees haar muziek en bewonderde haar talent. Zijn lage afkomst en ongunstig voorkomen, stonden hun relatie in de weg. Gustav daarentegen was een succesvolle dirigent en componist. In 1901 leerde hij de 22-jarige Alma kennen tijdens een diner, toen hij 41 jaar was. Ze werden snel verliefd op elkaar en waren na 2 maanden kennismaken verloofd. 4 maanden na hun eerste blik stapten ze in het huwelijksbootje.

Het huwelijk was voor Alma een grote muzikale opoffering. In een dwingende brief stelde Gustav een hard ultimatum: twee componisten in één huwelijk is absurd. Ze zou niet voor hem kunnen zorgen als ze blijft componeren. Ze moest zijn echtgenote zijn, niet zijn rivaal. Haar eigen ambities opgeven was de enige manier om hun ondergang te voorkomen. 

Ondanks de repressie gaat Alma akkoord met de huwelijksvoorwaarden. Ze waren enkele jaren gelukkig getrouwd en kregen twee dochters, Maria Anna en Anna Justine. Tot grote spijt van Alma en Gustav overleed hun dochter Maria Anna, wat zorgde voor een onherstelbare wond. Vanaf dan begon het huwelijk te kwijnen. Kort daarna nam Gustav ontslag bij de Weense Hofopera, waar hij sinds enkele jaren als artistiek directeur werkte, en kreeg hij de diagnose van een ernstige hartkwaal. Ondertussen ontwikkelt Alma steeds meer vijandigheid tegenover haar man door de verdrukking van haar artistieke dromen. In 1910 begint ze een affaire met de jonge architect Walter Gropius. De affaire komt aan het licht door een verkeerd geadresseerde brief van Walter. In plaats van de brief naar Alma te adresseren, verstuurt hij hem naar Gustav. Radeloos gaat Gustav hulp zoeken bij de bekende psycholoog Sigmund Freud, in de hoop zijn huwelijk te kunnen redden. Freud constateert dat hij zijn vrouw moet helpen haar muzikale droom waar te maken. Tevergeefs probeerde Gustav de scherven van zijn gebroken huwelijk aan elkaar te lijmen door haar composities te publiceren. Gustav Mahler stierf in 1911 zonder Alma te scheiden, maar ook zonder het huwelijk te doen slagen. 

Alma was nog steeds als weduwe een gewilde vrouw die hopeloos op zoek was naar liefde. Kort na Mahler had ze een obsessieve en turbulente relatie met de kunstenaar Oskar Kokoschka. Daarna trouwde ze met de man waarmee ze Gustav had bedrogen, Walter Gropius. Ook dit huwelijk liep na 5 jaar op de klippen. Tot slot trouwde ze met de schrijver Franz Werfel, waarmee ze in 1938 naar Amerika verhuisde. Dit was haar langst aangehouden huwelijk. Franz stierf in 1945 in Amerika en Alma leefde nog tot 85-jarige leeftijd.

3. Van casanova tot monnik

Franz Liszt was van kleins af aan een wonderkind en een veelzijdig man. Hij kon piano spelen, dirigeren, componeren en improviseren. Kortom, hij was de homo universalis van de Renaissance. Ondanks zijn succes raakte hij op jonge leeftijd in een depressie door de dood van zijn vader en door zijn drukke levenswijze. Helaas kon hij niet bij de pakken blijven zitten en moest hij geld verdienen om hem en zijn moeder te kunnen onderhouden. Hij stortte zich volledig op het geven van pianolessen. Daardoor leerde hij zijn eerste liefde kennen, Caroline de Saint-Cricq, een van zijn leerlingen. Tevergeefs maakte haar vader een einde aan hun relatie. Liszts ervaarde hevig liefdesverdriet en raakte nog dieper in een depressie. 

Maar toch legde hij de bijl er niet bij neer. Hij werd snel razend populair en omringde zich met andere topmusici zoals Frédéric Chopin, Hector Berlioz en Niccolò Paganini. In 1833 stelde Chopin Liszt voor aan de gravin Marie d’Agoult. Ook al was de gravin getrouwd, ze gingen toch een relatie aan en kregen drie kinderen. Enkele jaren woonden ze samen in Zwitserland. Toch trok zijn liefde voor muziek en podia hem terug op de planken en vertrok hij in 1837 op tournee. Franz was door het publiek niet alleen geliefd om zijn muziek, maar ook om zijn charmante en betoverende looks. Vrouwen gingen tot het uiterste om door hem gezien te worden. Voor Liszt werd de verleiding te groot en hij ging verschillende affaires aan. Zijn lange afwezigheid en bedrog leidde tot een scheiding in 1844. 

Een tweede schandaal deed zich enkele jaren daarna voor. Liszt ging een relatie aan met de Poolse Caroline zu Sayn-Wittgenstein. Hoewel ze getrouwd was, leefde ze al enige tijd gescheiden van haar man. Enigszins maakte dit schandaal Liszt alleen maar populairder. In de periode van hun relatie spendeerde Franz extra veel tijd aan het componeren en bracht hij het ene werk na het andere uit. Vooral de aandrang van Sayn-Wittgenstein zorgde voor deze plotse overgave aan zijn carrière. Waarom ze zoveel belangstelling had voor zijn muzikale loopbaan zou een duidelijke reden kunnen hebben: hem afleiden van andere smachtende vrouwen. Hoewel de relatie geen slachtoffer was van ontrouwheid, kwam hij toch aan een einde in 1859. Na deze breuk en de dood van twee van zijn dochters, besloot hij zijn leven te wijden aan het geloof. Hij wordt monnik in een klooster nabij Rome, op zoek naar troost. Ook tijdens zijn periode als monnik blijft hij trouw aan zijn liefde voor compositie en schrijft hij religieuze muziek.

Na enige tijd in het klooster ziet hij toch zijn ware roeping in en neemt hij weer de rol van populair gewilde muzikant aan. De jaren die volgden, spendeerde hij met het rondreizen door Europa en optreden, voordat hij stierf in 1886. Uiteindelijk was hij nooit getrouwd en er zijn ook geen verdere aanwijzingen van een serieuze relatie na zijn tijd in het klooster. 

4. De onmogelijke liefde van Mel Bonis

Een onvergetelijk en dramatisch liefdesverhaal is dat van Mélanie Hélène Bonis en Amédée Landély Hettich. 

Mélanie Hélène Bonis, later Mel Bonis, was een Franse componiste, geboren in 1858. Hoewel haar ouders oorspronkelijk geen fan waren van haar muzikale interesses, lieten ze haar toch, dankzij César Franck, studeren aan het conservatorium, waar ze les kreeg samen met bekende componisten zoals Claude Debussy en Gabriel Pierné. Ze leerde er ook de liefde van haar leven kennen, zanger en schrijver Amédée Landély Hettich. Ze kregen een relatie en maakten samen muziek. Op 23-jarige leeftijd besliste Mélanie haar naam te veranderen naar Mel, in de hoop dat ze met een genderneutrale naam meer geaccepteerd zou worden als componist. 

Mélanie en Amédée's geluk was helaas van korte duur. Mélanies ouders keurden hun relatie af en ze werd onmiddellijk van het conservatorium gehaald. Twee jaar later wordt Mélanie enigszins uitgehuwelijkt met een welgestelde, althans veel oudere man met vijf zonen. Ondanks zijn ongenoegen voor muziek had Mélanie veel tijd om muziek te schrijven en piano te spelen. In deze periode ontwikkelde ze een indrukwekkende verzameling van orkestwerken, koorwerken en kamermuziek. Bekende namen, zoals Camille Saint-Saëns, loofden haar voor haar werk. Ze leefde een comfortabel leven en profiteerde van de vrije tijd die ze door de dienstbodes ter beschikking had. Ze kreeg samen met haar man nog een zoon, Edouard. 

Haar luxe, maar nietszeggende leven werd verstoord wanneer onverwacht haar grote liefde, Amédée, weer in haar leven verscheen. Ze koesterde nog steeds een diepe liefde voor de zanger en bekloeg haar lot. Een liefdesaffaire was onvermijdelijk en op haar 41ste beviel ze stiekem van Amédées dochter, Madeleine. Niemand wist van het schandaal, en het kind werd overgedragen aan een pleeggezin. 

Wanneer Mélanies man overleed in 1918, ontfermt ze zich over Madeleine en neemt ze haar in huis. Nog steeds is Madeleines ware afkomst een groot geheim, ook voor haarzelf. Maar wanneer Edouard en Madeleine verliefd op elkaar worden, wordt Mélanie genoodzaakt alles op te biechten. 

tekst: Olivia De Wachter

Gebroken harten: ervaar zelf de wondermooie muziek van deze componisten

vr 02.10.2026 — 20:00
Marc Albrecht dirigeert Mahler 3

vr 14.05.2027 — 20:00
Een avond Beethoven met Philippe Herreweghe

za 22.05.2027 — 20:00
Das Lied von der Erde

zo 06.06. 2027 — 15:00
Kamermuziek: Septet van Beethoven

ma 21.06.2027 — 20:00
Kirill Petrenko en het Gustav Mahler Jugendorchester